مستشرق نامى ، ادوارد براون ، در تاريخ ادبى ايران « 1 » از نسخه‌اى به نام تاريخ شاه اسماعيل متعلق به كتابخانهء دانشگاه كمبريج به شماره و علامت ( 220 ، add ) كه مؤلف آن معلوم نيست استفاده كرده و مىنويسد : « آن را سر دينسن راس در مجلهء آسيائى مورخهء 1896 جلد بيست و هشتم صفحهء 264 - 283 عينا درج و ترجمه كرده است . » استاد مينورسكى نيز در حواشى تذكرة الملوك اين نسخه را مورد استفاده قرار داده و مىنويسد « اين اثر مهم به وسيلهء سر دينسن راس در مجلهء آسيائى پادشاهى آوريل 1896 صفحات 249 تا 340 چاپ شده است . مطالب احسن التواريخ در ابتدا شرح مربوط به سلطنت شاه اسماعيل عين تاريخ مزبور است « 2 » . دورهء مجلهء مذكور را در كتابخانهء دانشكدهء ادبيات و علوم دانشگاه تهران سراغ گرفتم متأسفانه پس از مراجعه معلوم شد كه شمارهء مورد نظر در مجلد سال 1896 ساقط است . از نمونه‌هاى منقول از اين نسخه و همچنين از تعداد صفحات آن معلوم است كه نسخهء مورد چاپ ما نمىتواند رونويس يا تحرير ديگرى از آن بوده باشد . همچنين نسخه‌اى كه به نظر دانشمند محترم جناب آقاى حكمت رسيده و مىنويسد : « در تهران در كتابخانهء شخصى مرحوم مرتضى نجم‌آبادى رحمه نسخهء خطى در تاريخ فتوحات شاه اسماعيل به نظر رسيد كه اول و آخر آن محذوف است ولى تحقيقا در زمان حيات همان پادشاه تأليف شده و محتوى است بر وقايع ظهور اسماعيل و جنگ با شروانشاه فرخ‌يسار به سال 905 ه . تا شكست محمد خان شيبانى به سال 916 ه . در مرو و بدان خاتمه مىپذيرد . . . مؤلف آن شاعرى بوده است امينى تخلص . . . و اين امينى غير از فضل اللّه روزبهان اصفهانى صاحب تاريخ عالم آراى امينى است . . . » « 3 » طرز تصحيح چنانچه قبلا يادآور شد نسخهء اين كتاب در حال حاضر و در حد خود منحصر است و نسخهء ديگرى كه در تصحيح اين اثر بتواند مورد مراجعه و مقابلهء مستقيم قرار گيرد شناخته نشده است . بنا بر اين ، مصحح با در نظر گرفتن اصول تصحيح انتقادى از ذوق شخصى و اطلاعات ناقص خويش كومك گرفته و از منابع و مآخذ تاريخى و ادبى استفاده كرده است . تصرفات عمده‌اى كه در تصحيح و تغيير رسم الخطى كلمات در اين متن انجام گرفته ،

--> ( 1 ) - جلد چهارم ترجمهء رشيد ياسمى ، صفحهء 54 و . . . ( 2 ) - سازمان ادارى حكومت صفوى . ص 242 ( 3 ) - از سعدى تا جامى . ص 596